Przedszkole Miejskie nr 3
im. Krasnala Hałabały
 
jesteś tu: strona główna
szukaj:
Powiadom znajomego
Jeżeli znasz kogoś, kogo może zainteresować ta strona, powiadom go o niej.

Twoje imię/nazwisko/pseudonim



Adres e-mail znajomego



 
 

 

 

Charakterystyka rozwoju mowy dzieci w okresie przedszkolnym.

Rozwój mowy dziecka dotyczy rozumienie słów oraz używania ich podczas wypowiedzi. Należy podkreślić fakt, że rozwój słownika dziecka zależy od jego cech indywidualnych, ale ogromny wpływ ma oddziaływanie środowiska, w którym przebywa. Dziecko, które nieustannie otoczone jest mową otoczenia, któremu czyta się książki, opowiada o otaczającym świecie, wyjaśnia znaczenie wielu słów będzie miało większy zasób słownictwa niż jego zaniedbany rówieśnik.                                                                                                                                                                

Dziecko 3-letnie

 

spełnia polecenia zawierające znane mu wyrazy, np. wskazuje części twarzy, ciała, części zabawek, przynosi przedmioty, próbuje wykonywać codzienne czynności, wg podanych instrukcji słownych – podaje swoje imię.                                                                                                     Trzylatek  posługuje się zdaniami dwu- trzywyrazowymi, w których zarysowują się poszczególne kategorie gramatyczne chociaż obserwuje się jeszcze wiele form niewłaściwych, które z czasem ulegną poprawie. Narasta słownik, który osiąga poziom ok. 1000 słów. Częstym zjawiskiem występującym w wypowiedziach dziecka są: metatezy, tj.przestawianie głosek, sylab –kolomotywa zamiast lokomotywa lub asymilacje, np.bebek zamiast chlebek, dobać zamiast zobacz, pam zamiast pan oraz kontaminacje czyli budowanie wyrazów na zasadzie łączenia dwóch wyrazów w jeden, np.zatelefonić. Dziecko zaciekawia otaczający świat, zaczyna zadawać wiele pytań. Początkowo pytania te nie są jeszcze jasno sprecyzowane.                     Dziecko 3-letnie powinno wymawiać głoski:

ü  wargowe: p, b, m oraz zmiękczone: pi, bi, m

ü  wargowo- zębowe: f, w, fi, w

ü  środkowojęzykowe:: ś, ź, ć, dź

ü  tylnojęzykowe: k, g, ch, ki, gi

ü  przedniojęzykowo- zębowe: t, d, n

ü  przedniojęzykowo- dziąsłowe: l, li

oraz wszystkie samogłoski: a, o, e, y, i, w tym również samogłoski nosowe: ą, ę.                                         

Spośród głosek dziecko zaczyna odróżniać głoski detalizowane szeregu syczącego: s, z, c, dz od szeregu ciszącego: ś, ź, ć, dź.

Dziecko 4-letnie

 

 

cechuje rozbudowana aktywność ruchowa, zainteresowanie światem, zjawiskami przyrodniczymi i w konsekwencji lawina pytań o nazwę, przyczynę, skutek. Czterolatek rozumie i wykonuje nasze polecenia, także te, które zawierają przyimki: na, pod, do, w, przed, za, obok, itp. Wypowiedzi dziecka 4-letniego wybiegają poza aktualnie przeżywaną sytuację Potrafi ono  mówić o przeszłości i przyszłości. Występują nadal  agramatyzmy, ale pojawia się zaciekawienie poprawnością wymawianiową i gramatyczną danego wyrazu. Czterolatek powinnien wybrzmiewać twardo głoski s, z, c, dz i wymawiać je ze złączonymi zębami. Niepoprawna jest ich wymowa miedzyzębowa, jak również gardłowe wybrzmiewanie głoski r. Taka artykulacja powinna być skorygowana przez logopedę, nie ustąpi samoistnie, nie jest to cecha wymowy dziecięcej. Głoski sz, ż, cz, dż, ma prawo zamieniać na s, z, c, dz. Grupy spółgłoskowe bywaja często upraszczane.

 Dziecko 5 letnie

 

 

-Wypowiedzi  są zrozumiałe nie tylko dla kręgu osób najbliższych, ale też dla osób spoza tego kręgu. Głoski sz, ż, cz, dż, które być może pojawiły się już w czwartym roku życia zaczynają się ustalać.  Dziecko potrafi je powtórzyć, ale w mowie potocznej często jednak je zniekształca (s, z, c, dz). Pięciolatki poprawnie realizują „r” – chociaż obserwuje się nadal  niedociągnięcia.  Chętnie opowiadają o przebiegu jakiegoś wydarzenia, relacjonują obejrzany film lub przewidują fakty W wypowiedziach uwzględniają kolejność zdarzeń oraz zależności przyczynowo--skutkowe. Potrafią wyjaśnić znaczenie słów, podać cechy przedmiotów, ich zastosowanie  Nieprawidłowości gramatyczne zanikają.                                                                                                                                

   Po skończonym 6 roku życia, dziecko powinno mieć utrwaloną wymowę wszystkich głosek oraz opanowaną technikę mówienia.

 

Prawidłowy rozwój mowy dziecka zależy od następujących czynników:

 

ü  sprawności narządów artykulacyjnych,

ü  poziomu percepcji słuchowej,

ü  ogólnego rozwoju intelektualnego,

ü  oddziaływań środowiska stymulującego rozwój mowy.

 

 

Przyczyną powstawania wad wymowy są:

1.     Nieprawidłowe oddychanie – dziecko powinno oddychać przez nos. Podczas choroby dziecko oddycha przez usta. Zdarza się również, że częste infekcje, którym towarzyszy przewlekły katar, nawet po jego ustąpieniu nadal powodują u dziecka oddychanie ustami.
Jeżeli Twoje dziecko często oddycha przez usta, skonsultuj się ze specjalistą laryngologiem, który wykluczy ewentualność przerostu trzeciego migdałka u dziecka.
Przerost migdałka gardłowego (tzw. trzeciego migdałka) może powodować częściowy niedosłuch, utrudnienia w oddychaniu, nosowe zabarwienie mowy tzw. nosowanie.
U dzieci z przerośniętym trzecim migdałkiem klatka piersiowa może być mało rozwinięta i płaska - na skutek płytkich oddechów. Poza tym
dziecko oddychając przez usta bywa na
rażone na łatwe przeziębienie. Głębokość oddychania jest słabo zaakcentowane, przez co powietrze nie wnika do głębszych pęcherzyków płucnych. Dziecko niedotlenione jest blade, śpi niespokojnie, nie chce się bawić, jest apatyczne i cechuje je zła przemiana materii. Należy zatem zadbać o prawidłowe oddychanie dziecka przez nos. Powinno się domykać buzię dziecka w czasie snu, jeśli jest uchylona, delikatnym ruchem doprowadzić do zwarcia szczęk. Należy też pamiętać o konieczności zamykania jego warg. Koniecznie trzeba także dbać o drożność nosa podczas infekcji górnych dróg oddechowych. Niezbędnym warunkiem jest więc częste czyszczenie nosa. Dzięki takiemu oddychaniu przez nos prawidłowo będzie rozwijał się aparat artykulacyjny i w przyszłości możemy uniknąć wad zgryzu, uzębienia i zaburzeń wymowy, spowodowanych nieprawidłowym oddychaniem jako pierwotną ich przyczyną.

2.     Zbyt długie ssanie smoczka ( palca lub innych zamienników), co może być przyczyną nieprawidłowości zgryzowo – szczękowo - mownych, zaburzeń w pionizacji języka i jego precyzyjnych ruchów. Ssanie ”pustego” smoczka powinno być zlikwidowane przed ukończeniem pierwszego roku życia dziecka. jeżeli nie zwalczy się tego nawyku przed drugim rokiem życia, wada zgryzu jest nie do uniknięcia. Dlatego warto robić wszystko, aby go pokonać. Ssanie ”pustych” smoczków powoduje zaburzenia zgryzowe w postaci: tyłozgryzów, tyłożuchwia, zwężenia szczęk, wychylenia siekaczy górnych oraz zgryzu otwartego,

3.     Zbyt długie karmienie z butelki, powoduje nieprawidłowe połykanie (typu niemowlęcego, bez pionizacji języka). To z kolei jest ściśle związane z wadami mowy i zgryzu. Należy zadbać więc o jak najwcześniejsze karmienie dziecka kubeczkiem lub łyżeczką. Pokarmy o gęstej konsystencji powinny być podawane łyżeczką już od piątego miesiąca życia. Starszy maluch, który już potrafi gryźć, powinien jak najwięcej chrupać. Należy mu to umożliwić, podając dużo twardych pokarmów. Między posiłkami może pogryzać jabłko, marchewkę, kalarepę, skórkę od chleba. Dzięki temu wyćwiczy mięśnie żujące i może stopniowo zapomni o ssaniu,

4.     Braki w uzębieniu (siekacze) – mogą być przyczyną wymowy międzyzębowej

5.     Nieprawidłowe wzorce wymowy – spieszczanie, wady wymowy u osób często przebywających z dzieckiem.


W celu zapobiegania wadom wymowy należy:

 

ü  mówić do dziecka powoli, wyraźnie, należy unikać języka dziecinnego (spieszczania),

ü  dziecko powinno unikać kontaktów z osobami mającymi wadę wymowy

ü  nie należy gasić naturalnej skłonności dziecka do mówienia, należy słuchać z uwagą wypowiedzi dziecka,

ü  nie należy ciągle poprawiać wymowy dziecka, karać lub zawstydzać,

ü  nie zaniedbywać chorób uszu i górnych dróg oddechowych,

ü  często czytać dziecku bajki i omawiać ich treść,

ü  dziecka leworęcznego nie zmuszać do posługiwania się prawą ręką, prowadzi to do zaburzeń mowy, a w szczególności do jąkania,

ü  nie wymagać od dziecka zbyt wczesnego wymawiania poszczególnych głosek. Narządy artykulacyjne dziecka 3 – letniego nie są jeszcze przygotowane do wymowy trudnych głosek, co w efekcie prowadzi do ich deformacji,

ü  jeśli niepokoi nas wymowa dziecka kontaktujemy się z logopedą.

 

 

 

Rodzice i otoczenie dziecka z niepłynnością mowy

Jak postępować?

                      I.        Zwracajcie uwagę na własną mowę : czy nie jest zbyt szybka, natarczywa i skomplikowana ( dotyczy zwłaszcza małych dzieci), mów tak jak chciałbyś, aby mówiło Twoje dziecko, dając mu dobry wzór.

                     II.        Zredukujcie  liczbę przerywań i krytycznych uwag, słuchajcie tego co dziecko chce powiedzieć, niech czuje ,że to co mówi jest ważne, interesujące. Skłoni  je to do mówienia o swoich problemach.

                    III.        Poświęcajcie  swojemu dziecku jak najwięcej czasu, bawcie się z nim, rozmawiajcie,

                    IV.        Śpiewajcie razem z nim jak najczęściej; nie ważne czy robi to ładnie, istotne żeby śpiewało; niech robi to kiedy chce i jak potrafi – śpiew to doskonałe ćwiczenie płynnej mowy,

                     V.        Całkowicie wyeliminujcie kary  cielesne i zastąpcie je innymi formami egzekwowania posłuszeństwa,

                    VI.        Izolujcie  dziecko od spięć i konfliktów; w przypadku nieprzewidzianych okoliczności dziecko nie powinno przebywać w atmosferze zdenerwowania,

                   VII.        Wprowadźcie zakaz oglądania przez dziecko programów telewizyjnych wyzwalających grozę i napięcie oraz zakaz grania w gry komputerowe i telewizyjne wymagających szybkiego reagowania, powodujących skurcze mięśni

                  VIII.        Stwarzajcie życzliwą atmosferę dla wypowiedzi dziecka ; dbajcie o całkowite wyciszenie nadmiernych emocji

                    IX.        Unikajcie sytuacji wprowadzających dziecko w zakłopotanie czy zdenerwowanie,

                     X.        Uregulujcie zegar biologiczny dziecka – posiłki, zasypianie, budzenie zawsze o tej samej porze, wyeliminujcie na miarę możliwości pośpiech, nieoczekiwane zmiany planów. Zapewni  to poczucie bezpieczeństwa Waszemu dziecku i usunie dodatkowe stresy wywołane nową, nieoczekiwaną sytuacją.

                    XI.        Zapewnijcie dziecku odpowiednia ilość snu i wypoczynku, co korzystnie wpłynie na płynność mówieni

                   XII.        Umożliwcie dziecku spędzanie dużej ilości czasu na świeżym powietrzu oraz uprawianie ulubionego sportu. Dzięki aktywnemu wypoczynkowi dziecko rozładuje wewnętrzne napięcie.

                  XIII.        Zwracając się do dziecka, mówcie powoli, wyraźnie z życzliwością i uśmiechem, spokojnie słuchając tego co ma Wam do powiedzenia.

Jak reagować w sytuacji niepłynności mówienia?

 

ü  nie mów do dziecka „nie jąkaj się”- gdyby mogło nie jąkałoby się,

ü  nie strasz, nie bądź rozdrażniony i zniecierpliwiony ,jeśli dziecko staje się coraz bardziej zaniepokojone i napięcie powiększa się, będzie wtedy mówiło coraz gorzej,

ü  nie mów za dziecko, nie odpowiadaj za nie na pytania. To powiększa tylko niepokój i powoduje zawstydzenie, gdy w końcu samo musi mówić,

ü  jeśli dziecko walczy z wypowiedzeniem jakiegoś słowa spróbuj mu pomóc spokojnie podpowiadając mu to słowo lub odwracając jego uwagę od trudności w mówieniu,

ü  nie polecaj dziecku, aby powtórzyło, mówiło wolniej, pomyślało zanim powie lub też wzięło głębszy wdech. To wszystko tylko powiększa zaburzenia i wkracza w spontaniczność mówienia kierując uwagę dziecka na to jak się mówi, a nie co się mówi,

ü  jeśli dziecko spieszy się, jest nadmiernie podniecone, napięte można powiedzieć „uspokój, się, mamy przecież dużo czasu” to co innego niż „mów wolniej”. Nie zwracamy bowiem bezpośredniej uwagi na fakt mówienia,

ü  reaguj tak samo wtedy gdy dziecko mówi płynnie i jąka się. Zwracaj uwagę na to co mówi ,a nie jak mówi

Opóźniony rozwój mowy

 

Przyjmuje się, że może on być związany z późniejszym lub wcześniejszym dojrzewaniem układu nerwowego. Dziecko często szybko nadrabia zaległości i ogólnie jego mowa później nie budzi zastrzeżeń, trzeba jednak pamiętać, że prosty opóźniony rozwój mowy może powodować wady wymowy. Są to różnego rodzaju zniekształcenia w mowie, ale także i w piśmie upraszczanie wyrazów, zastępowanie jednych głosek drugimi, brak niektórych lub całych grup spółgłoskowych. Dziecko może, więc mieć trudności w powtarzaniu dłuższych wyrazów, zdań, uczeniu się na pamiętać wierszy, swobodnym opowiadaniu o swoich przeżyciach. Wyróżnia się ubogim zasobem słów i specyficznymi trudnościami gramatycznymi.

 

Wskazania dla rodziców (opiekunów) dziecka

 


Codzienne obcowanie z dzieckiem dostarcza wiele okazji, które należy wykorzystać do stymulowania rozwoju mowy dziecka.

W jaki sposób można to robić?

o    Kształtuj i utrzymuj z dzieckiem prawidłowe więzi emocjonalne.

o    Mów do dziecka jak najwięcej, powoli i wyraźnie. Komentuj, co aktualnie robisz albo co robi twoje dziecko. Nie zdrabniaj słow.

o    Różnicuj intonację wypowiedzi. Dołączaj gestykulację. Nazywaj przedmioty z najbliższego otoczenia.

o    Sprawdź, czy dziecko rozumie, co do niego mówisz, czy wykonuje twoje polecenia, np. „Pokaż oko”, „Przynieś misia”, „Podaj książeczkę”.

o    Zaobserwuj, czy dziecko prawidłowo oddycha, gryzie, żuje i przełyka pokarmy. Przyjrzyj się jego narządom mowy – językowi i wargom.

o    Zbadaj, czy twoje dziecko nie ma problemów ze słuchem.

o    Mów do dziecka szeptem.

o    Ucz maluszka koncentrowania wzroku na rozmówcy. Patrz na dziecko, kiedy do niego mówisz.

o    Zachęcaj dziecko do rozmawiania, stymuluj jego potrzebę wyrażania emocji, chwal za każdą reakcję głosową.

o    Nie wyręczaj dziecka w mówieniu, nie przerywaj mu w pół zdania, nie dokańczaj wypowiedzi za dziecko, nie wyśmiewaj jego nieudanych prób powtarzania wyrazów.

o    Prowokuj sytuacje, w których dziecko ma szansę jak najwięcej mówić. Zadawaj pytania. Powtarzaj trudne wyrazy, ale nagminnie nie poprawiaj nieprawidłowych gramatycznie form ani nie wymagaj w pierwszej próbie nienagannej artykulacji słów.

o    Zachęcaj maluszka do naśladowania odgłosów zwierząt czy przyrody, np. „Jak robi krówka? Mu mu...”, „A teraz jedziemy pociągiem. Ciuch ciuch ciuch”.

o    Czytaj dziecku książeczki. Nazywaj to, co znajduje się na rysunkach. Podpowiadaj dziecku pierwsze sylaby słów, prosząc o nazwanie przedmiotu na ilustracjach.

o    Śpiewaj dziecku, ucz wierszyków i wyliczanek – w ten sposób ćwiczysz słuch muzyczny.

o    Ucz nie tylko komunikacji werbalnej, ale też niewerbalnej – kontaktu wzorkowego, gestów, mimiki twarzy itp.

o    Stosuj ćwiczenia oddechowe, np. razem z dzieckiem dmuchajcie piórko

 

 

.

 
Ostatnio dodane zdjęciawięcej ...
Losowe zdjęcia z galeriiwięcej ...
GR.I